مفهوم شناسی صنعت در قرآن

کد مقاله : 1021-CONF-FULL (R1)

نویسندگان

صادق واعظ زاده * دانشگاه تهران

چکیده مقاله

تولید انبوه از دوران باستان برای تمهید طرح‌های بزرگ انجام می‌شد؛ اما پس از ابداع ماشین‌ و انقلاب صنعتی به رویه غالب برای تأمین عموم نیازهای انسان تبدیل گردید و صنعت (Industry) نام گرفت. دگرگونی سریع در مفهوم صنعت، فرصت‌هایی را برای بسط ادبیات مربوط و پیشرفت اجتماعی فراهم کرد. در عین حال، امکان استفاده از گنجینه معرفت جهانی در تحول مفهوم صنعت را سلب نمود و موجب گسستی معرفتی گردید. هدف این پژوهش، برداشتن گامی در جبران این غفلت، از طریق شناخت مفهوم صنعت در قرآن به‌منظور بهره‌گیری از دلا لت‌های آن است. در انجام این امر، از منابع لغوی و تفسیری معتبر از طریق «موسوعة ا‌لقرآنیة الکبری المعجم فی فقه لغة القرآن و سر بلاغته» استفاده می‌شود. صنعت در این منابع مبین کنشی با ویژگی‌های علم ، مهارت ، دقت و هوشمندی و بدون خام‌دستی و ناشیگری است. صنعت و واژگان هم ریشه، در چهارده سوره و بیست بار در قرآن آمده و بر دو قسم است. در قسم اول، از قدرت و حکمت خدا در آفرینش و تدبیر جهان و یا امر به اولیای الهی به عمل تحت عنایت خدا حکایت می‌کند. در قسم دوم که به عمل فرد، گروه یا جامعه انسانی مربوط است، هدف و جهت صنعت از ویژگی‌های آن جداست. در این قسم، صنعت ممکن است هدف و جهت نیکو یا بد داشته باشد. بنابراین ویژگی‌ها مندرج در مفهوم صنعت، و هدف و کاربرد بیرون از آن است. کاربرد واژه صنعت در قرآن بیش از عمل فیزیکی (سخت)، شامل عمل اجتماعی (نرم) می‌شود.

کلیدواژه ها

صنعت، قرآن، مفهوم شناسی، الموسوعة القرآنیة الکبری، المعجم، فقه لغة القرآن

وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی