تحلیل جایگاه تاریخ در اندیشه محمد واعظ زاده خراسانی
کد مقاله : 1056-CONF-FULL (R1)
نویسندگان
معصومه درسار *
دکتری تاریخ و تمدن ملل اسلامی
چکیده مقاله
تاریخ در اندیشه اسلامی همواره جایگاه ویژه ای داشته است، نه صرفاَ به عنوان گزارش رویدادهای گذشته، بلکه به مثابه ابزاری برای هدایت، عبرت آموزی و بازسازی هویت امت اسلامی مطرح شده است. با وجود این، تاریخ نگاری اسلامی همواره با چالش هایی همچون تعصبات فرقه ای، گرایش های سیاسی و روایت های متعارض مواجه بوده است. استاد محمد واعظ زاده خراسانی، از متفکران برجسته معاصر و نخسین دبیر کل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، با رویکردی نقادانه و وحدت گرایانه به تاریخ نگریست. او تاریخ را نه عرصه نزاع، بلکه بستری برای همگرایی مذاهب و تقویت وحدت امت اسلامی می دانست. هدف این پژوهش، تحلیل جایگاه تاریخ در اندیشه استاد واعظ زاده خراسانی و بررسی کاربست های آن در عصر حاضر است. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و با اتکا به منابع کلاسیک اسلامی و پژوهش های معاصر نشان می دهد که دیدگاه های واعظ زاده می تواند الگویی برای تاریخ نگاری منصفانه، تقویت هویت مشترک امت و مقابله با سوءاستفاده های سیاسی و افراط گرایانه باشد. یافته ها نشان می دهد که واعظ زاده خراسانی تاریخ اسلام را نه فقط روایتی از گذشته، بلکه عرصه ای برای بازسازی هویت امت اسلامی می دانست. او تاریخ نگاری را ابزاری تربیتی،بیدارگر و تمدن ساز تلقی کرده و از رویکردهای فرقه گرایانه و جدلی فاصله گرفت. نقد تاریخ نگاری فرقه ای، توجه به نقش مشترکات امت اسلامی و تأکید بر روش شناسی انتقادی در بررسی منابع تاریخی، و بهره گیری از تاریخ برای تقریب مذاهب، مهمترین ارکان اندیشه تاریخی اوست
کلیدواژه ها
واعظ زاده خراسانی، تاریخ اسلام، وحدت امت، تقریب مذاهب، تاریخ نگاری.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی