| رهیافتهای روانشناختی به تقریب مذاهب در اندیشه استاد واعظ زاده خراسانی |
| کد مقاله : 1064-CONF-FULL (R1) |
| نویسندگان |
|
محمدحسین محمدپور * پژوهشگر |
| چکیده مقاله |
| چکیده تقریب مذاهب اسلامی در دوران معاصر ، نیازمند رهیافتهای نوین میانرشتهای است. این دغدغه ذاتاً چیزی فراتر از یک حرکت فقهی یا کلامی صرف است؛ در واقع تلاشی تمدنی، اجتماعی و فرهنگی برای احیای پیوندهای امت اسلامی، کاهش سوءتفاهمها و تبدیل اختلاف به تکامل دوسویه است. استاد محمد واعظزاده خراسانی، بنیانگذار و نخستین دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، با درک عمیق از ماهیت روانی و هویتی باورهای مذهبی، تقریب را بهمثابه فرایندی روانشناختی و اجتماعی تبیین کرد، نه یک تاکتیک سیاسی یا فقهی. او با تأکید بر «تقریب قلوب»، تمرکز بر مشترکات فقهی، پرهیز از مباحث حساس اعتقادی، ایجاد نهادهای رسمی و بهکارگیری زبان و نمادهای وحدتبخش، در عمل نوعی مدیریت هیجانهای مذهبی، کاهش اضطراب هویتی و تقویت همبستگی روانی میان مسلمانان را پیادهسازی کرد. این مقاله رهیافتهای روانشناختی استاد واعظزاده را در پرتو نظریههای روانشناسی اجتماعی مانند «تماس بینگروهی» آلپورت، «هویت اجتماعی» تاجفل و ترنر، «کاهش اضطراب بینگروهی»، «ارتباط همدلانه» و «رویکرد بین فرهنگی» تحلیل و مقایسه میکند. نتایج نشان میدهد که اندیشه و عمل استاد واعظزاده الگویی بومی و نوآورانه از «روانشناسی تقریب» ارائه میدهد که میتواند در سیاستگذاریهای فرهنگی، آموزشی و رسانهای جهان اسلام بهکار گرفته شود. رهیافتهای استاد واعظزاده، به درستی به ما یادآوری میکند که موفقیت پروژه تقریب، نگاهی میانرشتهای میطلبد. مطالعات تقریب تا امروز عمدتاً در حوزه فقه، تاریخ و علوم سیاسی انجام شده است، اما تحلیل روانشناختی اندیشه او نشان میدهد که روانشناسی اجتماعی، علوم ارتباطات و حتی مردمشناسی فرهنگی نیز در این حوزه نقشی بنیادین دارند. |
| کلیدواژه ها |
| تقریب مذاهب اسلامی؛ روانشناسی اجتماعی؛ هویت دینی؛ استاد محمد واعظزاده خراسانی؛ نظریه تماس بینگروهی؛ کاهش تعصب مذهبی؛ وحدت اسلامی. |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
