واکاوی انتقادی مکتب تفکیک در اندیشۀ آیت‌الله واعظ‌زاده خراسانی
کد مقاله : 1127-CONF-FULL (R2)
نویسندگان
علی انصاری بایگی *1، علی سجادی عباس آبادی2
1بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، مشهد، ایران
2پژوهشگر حوزه علمیه، مرکز تخصصی دارالفقه، حوزه علمیه خراسان، مشهد، ایران.
چکیده مقاله
مکتب تفکیک با بهره از نظریۀ گسست میان معارف وحیانی و دستاوردهای عقل فلسفی، بخشی از تاریخ حوزه‌های علمیه به‌ویژه حوزه علمیه خراسان را رقم زده است. آیت‌الله واعظ‌زاده خراسانی (م. 1395ش) از جمله اندیشمندانی است که هم با اندیشه تفکیک آشنا بوده و هم از جریانات فلسفی شناخت داشته است. ازاین‌رو مطالعۀ شخصیت علمی وی، سهم بسزایی در فهم دقیق از مواضع این دو مکتب فکری و تاریخ حوزه علمیه خراسان دارد. نوشتار حاضر با بهره از اسناد و منابع موجود، می‌کوشد تا دیدگاه‌‌های او نسبت به این دو مکتب فکری را بررسی نماید. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که وی به رهیافت‌های فلسفی گرایش داشته است و نسبت به مبانی معرفت‌شناختی و روش‌شناختی مکتب تفکیک و بنیان‌گذاران برجستۀ آن مانند میرزا مهدی اصفهانی و شیخ مجتبی قزوینی مواضع انتقادی درپیش‌گرفته است. از نگاه او این مکتب امتداد اخباریه و شیخیه است و متروک گشتن مبانی اندیشمندان آن، شاهدی بر ناتوانی این اندیشه در پاسخ به چالش‌ها و مسائل روز می‌باشد. وی در کنار تأکید بر جایگاه کتاب تجرید و نقش مؤثر خواجه نصیرالدین طوسی در تقریب مذاهب، او را الگویی موفّق در استفاده از رویکردهای عقلانی برای سامان‌بخشی به اختلافات علمی دانسته و ضمن تأکید بر امکان هم‌زیستی عقل و وحی، از ظرفیت‌های فلسفه اسلامی در تفسیر و تبیین معارف دینی دفاع کرده است.
کلیدواژه ها
مکتب تفکیک، فلسفۀ اسلامی، آیت‌الله واعظ‌زاده خراسانی، عقل، وحی.
وضعیت: پذیرفته شده مشروط برای ارائه شفاهی